Spaanse partij

De Spaanse partij is de meest gespeelde schaakopening met betrekking tot de open spelen. De Spaanse partij werd in 1561 bekend, toen Ruy Lopez hier een boek over schreef. De schaakopening werd echter pas echt populair toen grote schaakmeester als Paul Keres, Aleksandr Aljechin en Bobby Fischer de Spaanse partij gingen toepassen. De Spaanse partij is een sterke schaakopening voor wit en de kennis en kwaliteiten van zwart worden er flink mee op de proef gesteld. Desalniettemin komt zwart niet slechter uit de opening dan wit, mits er door zwart correct wordt gespeeld. Het ultieme centrum van het schaakspel, de velden d4, d5, e4 en e5, vormen de belangrijkste velden bij de Spaanse partij. De Spaanse partij kent veel verschillende varianten. Wij zullen kijken naar de hoofdvariant(en) en enkele veel gespeelde open en gesloten verdedigingsvarianten. Wanneer je de Spaanse partij onder de knie hebt, kun je deze goed oefenen door de zetten te spelen tegen de computer.

Openingszetten van de Spaanse partij

De Spaanse partij begint met de volgende openingszetten:

Zowel wit als zwart heeft als doel om het centrum te pakken. Daarnaast anticipeert wit op een toekomstige pionnenruil op d4, om ruimtevoordeel te creëren. Door de loperzet van wit heeft wit indirect de velden d4 en e5 onder controle, omdat wit in deze situatie de verdediger (het paard) uit kan schakelen. Het lijkt wellicht dat zwart met deze reden de pion op e5 zou moeten verdedigen. Echter is de pion op e5 niet verloren, omdat na bijvoorbeeld:

Zwart met Dd8-d4 de pion terug kan winnen.

Bij de Spaanse partij is de meest gespeelde zet voor zwart: 3. … a7-a6. De reden van a6 voor zwart is om een betere positie te claimen op de damevleugel, omdat de dreiging van de witte loper wordt afgezwakt. Wit moet in deze situatie 4. Lb5-a4 … of 4. Lb5xc6 … doen. Bij slaan is de dreiging van de loper geweken en bij La4 heeft zwart de mogelijkheid om de loper met b5 weg te jagen (ongeacht of deze nou gespeeld wordt of niet).
Bij 3. … a7-a6 worden doorgaans de volgende zetten gespeeld:

Onder grote schakers zijn dit de gebruikelijke beginzetten die bij een Spaanse partij gespeeld worden. In deze stelling heeft zwart een keuze te maken, overgaan op ‘open Spaans’ of op ‘gesloten Spaans’. Bij open Spaans wordt er 5. … Pxe4 gespeeld, bij gesloten Spaans 5. … Le7. Bij open Spaans offert wit een pion op in ruil voor een ontwikkelingsvoorsprong.

Hieronder zijn enkele varianten weergegeven van het open Spaans en van het gesloten Spaans. Uiteraard vervolgen deze varianten zich met de nodige theorie en subvarianten, deze heb ik wegens de hoeveelheid aan informatie achterwege gelaten.

Varianten op open Spaans

Riga variant

De Riga variant is een bekende variant in het open Spaans, maar wordt wel als minder gunstig beschouwd voor wit ten opzichte van andere varianten.

Bernstein, Berlijnse variant en klassiek open Spaans

Dit zijn de meest bekende varianten wanneer er open Spaans wordt gespeeld. Ze beginnen allen met de volgende zetten:

Wanneer wit na deze zetten voor 9. Pb1-d2 kiest, betreft dit de Bernstein variant. Wit kan ook voor 9. c2-c3 gaan waarbij zwart met de zet 9. Pe4-c5 de Berlijnse variant in gaat en waar zwart met de zet 9. Lf8-e7 kiest voor de klassieke variant.

Varianten op gesloten Spaans

Worrell

Bij de Worrell variant kiest wit er duidelijk voor om de pion op e4 te verdedigen met de dame in plaats van de toren. Hiermee bereikt wit dat de toren naar d1 kan om vervolgens de d-pion te steunen.

Trajković variant

De meeste varianten zullen echter verder gaan met een verdediging van de witte e-pion door middel van een torenzet. Zo is dit ook het geval bij de Trajković variant.

Marshall preventie

Met deze zet wordt de zogeheten Marshall aanval (d4) voorkomen.

Marshall gambiet

De Marshall aanval is een zeer forcerende aanval van zwart die goed uit kan pakken als de witspeler theoretisch niet goed is onderlegd. Veel witspelers zullen deze aanval dan ook vermijden.

Vervolg Marshall aanval

NB: Dit waren slechts enkele voorbeelden van varianten op open en gesloten Spaans. Er zijn vele boeken en artikelen geschreven over verschillende vormen van de Spaanse partij. Wanneer je geïnteresseerd bent in de Spaanse partij en dit meer wilt gaan toepassen in je schaakpartijen, dan raad ik zeker aan om eens de bibliotheek binnen te lopen en een boek te lenen die verder ingaat op de verschillende varianten.

Schakentegencomputer.nl heeft een gemiddelde score van 8.6/10 gebaseerd op 43 onafhankelijke reviews van bezoekers.